KULLANDIĞIMIZ HALDE ANLAMINI BİLMEDİĞİMİZ KELİMELER

 

  • Sittin sene : Sittin = altmış, yani “sittin sene bitmez bu iş” gibi bir cümle bahsi geçen işin bitmesine daha çok olduğunu belirtiyor.
  • Fodul : Özellikle kel arkadaşların bu lafı duymama ihtimali yoktur. Hem kel hem fodul derler ya, üstünlük taslayan, kibirlenen anlamı taşırmış.
  • Çil : Avlanan bir kuş türüymüş, ufak tefekmiş bir de. Tüfeğin sesini duyunca her mantıklı canlı gibi sağa sola hızla kaçıştığından “çil yavrusu gibi dağılmak” sözüne de ilham vermişler.

  • Panik : Güzide Yunan mitoloji karakterlerinden yarı keçi yarı insan Pan’ın şakacılığından çıkmış bu kelime. Bu arkadaş beklenmedik anlarda milletin önüne çıkıp onları şaşırtmayı sever, insanlar da panik olurlarmış
  • Efkâr : Bir diğer çoğul olma durumu da bu kelimede karşımıza çıkıyor. Fikir’in çoğulu. Yani efkârlıyım diyen kişi aslında kederliyim, dertliyim değil düşünceliyim diyor, biz onu yanlış anlıyoruz.
  • Bızdık : Ermenice bir kelime olan bızdık, ufak, küçük anlamına geliyormuş, “ufaklık” anlamında bir hitap sözcüğü olarak kullanılması gayet sevimli olur.
  • Hodri meydan : “Hayda bre” kısalıp hodri olmuş. Ardına bir de meydan eklenince, buyur meydanda kapışalım anlamını doğurmuş.
  • Zıvana : Marangozların dediğine göre ahşap mobilyaların (masa, sandalye gibi) bağlantı yerlerindeki kritik noktaların adıymış zıvana, eğer bu mobilyalar kötü kullanılır ve bu kısımlara zarar gelirse, o eşya bir daha iflah olmazmış.
  • Mihenk taşı : Denktaşı olarak da bilinen bu taş, altın veya gümüşe sürülünce oluşan izlerden madenin saflık derecesini belirlemeye yararmış. Kısaca saflık ölçer. Tam doğru kullanıyoruz denemez, çok yanlış kullanmasak da.
  • Kallavi : Yap şöyle bir kahve, kallavi olsun gibi bir kullanım nasıl oturmuş bilinmez ama kallavi Osmanlıda sadrazamın kavuğunun adı. Heybetli bir kavuk ve temsil ettiği güç efsane, o yüzden “çok sağlam” anlamında kullanıyor olabiliriz.
  • Bendeniz : Anlamının en bilinmediğini düşündüğümüz kelimelerden birisi de bendeniz’dir daha doğrusu “bende”dir. Bende, köle/kul demektir, birine kendimizi takdim ederken “bendeniz isim soyisim” dediğiniz zaman, emrinize amadeyim anlamı taşır
  • Yosma : Güzel alımlı kadın anlamına gelen bu kelimenin anlamı gitgide kolay kadına doğru kaymıştır, neden böyle olmuştur bilmesek de doğru anlamıyla kullanabilen insanlar nadir de olsa vardır hâlâ.
  • Abaza : Abazalar Kafkas halklarından biri, bu halka mensup kişiler de haliyle Abaza oluyor. Bir grup aşırı komik insan da abazan yerine Abaza diyerek çok eğleniyor.
  • Alavere : Esas anlamı bir şeyi elden ele geçirmekmiş, aslında üzerinde düşününce çok da mantıklı, ala-vere. Ne ara alavere dalavere gibi bir kalıba girmiş onu bilemeyeceğiz.
  • Ahkâm : “Bana hükümler verme” desek güzel olmaz ama “bana ahkâm kesme” demek çok güzel. İşte bu ahkâm kelimesi hüküm kelimesinin çoğulu oluyor.
  • Şamar oğlanı : Avrupa’da her asilzade okula halktan bir yaşıtıyla beraber gönderilirmiş, asil olan bir hata işleyince, bunun cezasını halktan olan çekermiş.
  • Hergele : Denilir ki binek olmaya ya da yük taşımaya alıştırılmamış eşek veya at sürüsü. Anlamını bilince hergelelik yapmak daha güzel geliyor kulağa. Boş boş bir işe yaramadan gezip durmak.
  • Celse : Hepimizin çok hakim bir şekilde kullandığı, anlamını kullana kullana içimize oturttuğumuz kelimelerden biri celse. Oturum anlamına gelir evet. Tek celsede biter bu iş dediğimiz zaman, tek seferde olayı çözeriz anlamı çıkar.
  • Kıyak : Öğrenmemizle bayağı şaşırmamız bir olan kelime. Efendim bunun anlamı atların çiftleşmesi esnasında erkek ata yardımcı olmak, el ile yol göstermekmiş.
  • Çığır : Kar üzerinde açılan keçi yoluna deniyormuş diye duyduk, kimileri de çığın ardından karın üzerinde açılan yola denildiğini söylüyor. Çığır açmak her halükarda önemli bir iş.
  • Fiyasko : Venedikli şişe işçileri üretim aşamasında en ufak bir hata bile olsa bunu fiyasko kabul edip o şişeyi ayırırlarmış, böylece potansiyel bir vazo yerine sıradan bir şişe kalırmış ellerinde.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>